separator

بازگشت کارمزهای به ریل اصلی

 در دومین روز از هشتمین همایش سالانه بانکداری الکترونیک و نظام‌های پرداخت میزگرد درآمدهای کارمزدی و بانکداری الکترونیک با حضور دکتر محمدمهدی صادق (مدیرعامل پرداخت الکترونیک سداد)، محمدحسین مهرانی (عضو هیئت مدیره پست بانک ایران)، محسن قادری (مدیرعامل شرکت شاپرک)، دکتر صادق فرامرزی (مدیرعامل شرکت کارت اعتباری ایران کیش) و به ریاست احمد میردامادی (رئیس هیئت مدیره شرکت ایران ارقام) برگزار شد. 
محسن قادری در خصوص نظام کنونی کارمزدها گفت: با ورود یک تکنولوژی باید فرهنگ استفاده از آن نیز در جامعه شکل گیرد. در خصوص استفاده از خدمات بانکداری الکترونیک نیز این فرهنگ باید نهادینه گردد که بهره‌گیری از خدمات بایستی با پرداخت هزینه آن توسط مشتریان صورت پذیرد. لذا باید کارمزدها به ریل اصلی خود برگردد و در این زمینه ارتقای شفافیت در نظام بانکی از اهمیت برخوردار است.
وی در خصوص سوئیچ‌هایی مانند شتاب اشاره کرد: هر سازمانی که هزینه زیرساختی انجام داده باید سودآوری هم داشته باشد. پرداخت کارمزدها برای این سوئیچ‌ها به این‌گونه است که ۷۰ درصد به PSP ها برمی‌گردد. مابقی نیز برای نگه‌داری شبکه مورد استفاده قرار می‌گیرد. این تفکر که بخواهیم سهم درآمد بخشی کم شود،‌ صحیح نیست و تمرکز باید به این سمت پیش‌ برود که نظام کارمزد به طور اساسی و کلان مطرح شود و مشکل ریشه‌ای‌تر حل شود.  
در ادامه جلسه محمد حسین مهرانی در خصوص بحث کارمزد گفت: در سال‌های ۸۵ و ۸۶ بانک‌ها متولی سوئیچ‌ها بودند و PSPها هنوز شکل نگرفته بودند. با شکل‌گیری نظام کارمزدی بار سنگین آن به دوش بانک‌ها افتاد. نظام کارمزدی فعلی باید از شکل سنتی‌اش خارج شود البته ایجاد تغییرات در این حوزه بسیار مشکل است. ولی حضور فین‌تک‌ها فرصتی است که اگر از توانایی آنها به درستی استفاده شود، می‌توانیم نظم جدیدی را ایجاد کنیم.
وی در خصوص نقش فین‌تک‌ها در بهینه‌کردن نظام‌های کارمزدی اشاره کرد و افزود: تغییر یکباره در خصوص کارمزدها جوابگو نبوده و بهره‌گیری از ظرفیت فین‌تک ها و انجام اصلاحات تدریجی راه‌گشا است. در بین فین‌تک‌ها اگرچه ایده‌های خوبی وجود دارد، ولی باید بیشتر به بومی‌‌سازی ایده‌ها توجه کرد و کپی‌کاری صرف ایده‌های خارجی نمی‌تواند مفید باشد. فین‌تک‌ها می‌توانند در حوزه کارت‌های اعتباری وارد شوند و در این زمینه به بانک‌ها کمک کنند. پشتیبانی از فین‌تک‌ها محدود است و به طور مثال قابلیت کارکردن فین‌تک‌ها در کشورهای همجوار وجود دارد ولی پشتیبانی کمتری از آنها می‌شود. فین‌تک‌ها چون چابک‌تر از بانک‌ها هستند و سنگینی ساختار آنها را ندارد می‌توانند مزیت زیادی داشته باشند.
عضو هیئت مدیره پست‌بانک اشاره کرد: با توجه به عملکرد سوئیچ‌های ملی باید عملکرد بانک مرکزی را قابل قبول دانست. یک تراکنش اشتباه می‌توانست اعتماد را به شبکه از بین ببرد. با این حال باید قبول کرد که درخصوص نظام کارمزدی باید کار بیشتری صورت گیرد.   
محمد مهدی صادق گفت: بین ۲۰ تا ۷۰ درصد از کارمزد تراکنش‌ها به سوئیچ‌های واسط پرداخت می‌شود که بعضا بسیار بیشتر از سهم PSP ها است و این نظام باید اصلاح شود. مدیرعامل شرکت پرداخت الکترونیک سداد افزود: بانک ملی ۲ سال پیش کارت‌های اعتباری‌ را صادر کرد ولی توفیق زیادی پیدا نکرد که یکی از دلایل آن نظام اشتباه کارمزدی آن بود.
در ادامه جلسه صادق فرامرزی در خصوص نظام کارمزدی تاکید کرد: چندین سال است که کارشناسان عنوان می‌کنند که این نظام کارمزد مخرب است. مدل‌های اصلاحی در این خصوص مطرح شده است. اگرچه ممکن است که مدل‌های اصلاحی مشابهتی با مدل‌های دیگر کشورهای دنیا نداشته باشد که آن هم به دلیل عدم مشابهت مشکلات ما با سایرین است. در این مدل‌ها پیشنهاد شده است که برای تراکنش‌های زیر ۵۰ هزار تومان و استفاده از خدمات ATM  کارمزد دریافت شود. در این محیط است که معرفی کیف پول می‌تواند مطرح شود و مورد استقبال واقع شود. تا زمانی که کارمزدهای خدمات POS و ATM‌ رایگان باشد، کیف پول رونق نخواهد گرفت. البته دریافت شارژ نیز باید مشمول کارمزد گردد که این کارمزد می‌تواند از اپراتور یا مشتری دریافت شود.   
وی افزود: مشکل بانک‌ها در خصوص دریافت کارمزدهای خرید مستقیم از POS و خرید شارژ است. البته مقایسه دستورالعمل کارمزدهای فعلی با کامزدهای حاکم نشان می‌دهد که نوع پرداخت بانک‌ها تغییر کرده و مبلغ کلی تغییر نکرده است. 
مدیرعامل کارت اعتباری ایران کیش با اشاره به نقش فین‌تک‌ها در حوزه کارمزدی تصریح کرد: نقش بخش عمده‌ای از فین‌تک‌ها زیاد پررنگ نیست علاوه بر اینکه بخش قابل توجهی از کارمزدهای PSP ها به فین‌تک‌ها منتقل می‌شود. فین‌تک‌ها باید در حوزه‌هایی فعالیت کنند کهPSP ‌ها نمی‌توانند ورود کنند. اینکه فین‌تک‌ها و PSP‌ها سهم همدیگر را بگیرند و در مقابل هم باشند باعث می‌شود که هر دو بخش ضعیف می‌شوند. به عنوان مثال در بخش حمل و نقل و پرداخت‌های خرد و درگاه‌های اینترنتی حوزه‌هایی هستند که PSP ها کمتر ورود پیدا می‌کنند و فین‌تک‌ها می‌توانند در آنها نقش داشته باشند. 
وی خاطر نشان کرد: این رویکرد اشتباه است که تراکنش‌هایی که از مبلغ مشخصی پایین‌‌تر هستند با این توجیه که برای PSP‌ها زیان‌ده است، برای آنها سرویسی ارائه نشود بلکه باید در این حوزه‌ها هم خدمات ارائه گردد.